Ostirala, 09 Ekaina 2017 06:43

Zestoan, paleolitikotik gaur egungo udaberri zaporeetara

Badaukat lagun bat Ekain izena daukana eta beti pentsatu izan dut hilabetearekin zer ikusi zuzena zuela, baina aurreko baten izenei buruzko eztabaida batean, berea Zestoatik kilometro eskasera dagoen paleolitiko garaiko kobazuloarekin lotuta zegoela azaldu zidan. Gau horretan bertan hasi nintzen Interneten arakatzen informazio bila eta hor deskubritu nuen 2008an UNESCOk Gizateriaren Munduko Ondare izendatu zuela Ekain. Argi zegoen, bisita antolatu beharra neukan Zestoara.

 

ciudad zestoa

 

Gerturatu naiz herriko turismo bulegora informazio bila, baina bertara sartu aurretik harrizko eta egurrezko etxe handi bat aurkitu dut. Zestoan, historiaurreko kontuak baino zerbait gehiago bilatuko dudalakoan nago.

 

oficina turismo

 

casa portalekoa

 

Bulegoan Nerea izeneko neska jator batekin egon naiz hizketan. Berak azaldu dit Ekain berez ezin dela bisitatu baina bere erreplika baten barruan sentsazio berdinak bizi ahal izango ditudala eta Ekainberrira bidali nau.

Aldapan behera, zubi zahar batetik pasa naiz Urola ibaiaren gainetik

 

puente zestoa

 

Han ikusi dut berez Lauiturri deitzen zen antzinako garbitokia. Kartelek bikain markatzen dute jarraitu beharreko bidea eta mapa lau dobletan poltsikoan gorde dut.

 

lau iturri 

 

señales camino zestoa

 

Bidetik noala jauregi galant batekin egin dut topo. Liliko jauregia izan behar du honek. Antzerkiekin garai bateko bizitza erakusten omen dute bertan, baina asteburutan bakarrik egoten da zabalik eta beste baterako utzi beharko dut bertako bisita.

 

palacio lili

 

Lili atzean utzita, zuhaitz artean sartzen zaitu bideak, arnasa sakon hartu eta 360 graduko buelta eman dut, mendiak ikusi eta ondoko errekatxoaren soinua ere entzuteko.

 

paseo ekainberri

 

paseo tranquilo zestoa

 

Mikel Laboa etorri zait burura eta “Maite ditut maite gure bazterrak” kantatzen hasi naiz. Baina euriari tentatzea ez da ona eta bidea jarraitzea hobe dut. 500 metro eskasera aurkitu dut Ekainberriko atea.

 

ekainberri edificio 

 

ekainberri senales

 

Sastarraingo mendi magalean dagoen ormigoizko edifizio ikusgarria da. Arkitektonikoko oso berezia, bitan zatituta dagoena: kobaren erreplika eta museoa. Koba Jonekin ikusi ahal izan dut, sekulako pazientzia erakutsi du nerekin, behin eta berriz esan behar izan didalako argazkirik ezin dela atera. Egiari zor, burnizko atea gurutzatu bezain laster benetako kobazulo batera sartzen zarela dirudi, hotza, ur tanta bakoitzaren zarata, iluntasuna… margoek orain 14.000 urte egin zirenak dirudite. Ikusten dena ez dela koba osoaren erreplika azaldu digu, parterik garrantzitsuenaren kopia bat baizik.

 

pinturas ekain

 

Margoak horren ondo kontserbatzen dira, itxuraz, orain dela 12 bat mila urte lur-jauzi bat gertatu zelako eta Ekaingo koba tapatuta gelditu zelako. Mota honetako margoak horren ondo kontserbaturik, munduan oso toki gutxitan aurki ditzakegu eta bat hementxe bertan. Orduko gizakiak kobazulo honetan bizi ez zirela azaldu digu, hona pintatzera bakarrik etortzen zirela. Ekain beraz, orduko San Telmo edo Guggenheim zela esan daiteke. Jarri digun musika eta soinuek lagunduta, nolabaiteko bakea sentitu dut neure barruan, erlaxazioak ekartzen duen bakea, marrazkiak egiteko inspirazio eta musen bila artistek bizi izango dutenaren antzeko zerbait. Eskerrak hala ere, margotu beharrik ez dudan… hiru urteko umeak baino marrazki txarragoak egiten baititut.

 

museo ekainberri

 

Bake sentsazio horrekin pasa naiz museora Aintzanengana eta hartzei buruzko esposizio bat aurkitu dut bertan, benetako buruhezurrekin eta garai hartako erramintekin.

 

esqueletos oso

 

esqueletos oso femur

  

Horrek, paleolitikoan nola ehizatzen ote zuten pentsatzera eraman nau eta segituan aurkitu dut erantzuna: Ekain Abentura. Aintzanek kanpora atera nau eta bertan Bainuetxera egun batzuk pasatzera etorri den talde batekin elkartu naiz (daramadan trotearekin atseden pixka bat hartzea ondo etorriko zait eta ez harritu zuei esperientzia hori ere kontatzen amaitzen badut) eta sua nola egiten zuten, pintatzen eta ehizatzen nola ibiltzen ziren irakatsi digute.

 

ekainberri caza practica

 

Hor ikusi dut nire burua lantza bat eskutan eta gorputzeko atal gutxi batzuk ozta-ozta tapatzen zidaten larru-jantzi batekin, eta hara barrutik nola irten zaidan YABADABADOOOO!!! ozen bat. Guztiak parrez lehertzen jarri dira noski eta ni cherry tomateak baino gorriago. 

 

inaki sare firma

 

Ezin baina, benetako Ekain ezagutu gabe gelditu, kanpotik bada ere, eta bertatik banatzen nauten 600 metroak gustura asko egin ditut. Argazki kamerari su atera diot, tripa soinuak entzuten hasi naizen arte.

 

cueva ekain

 

Turismo bulegora jo dut berriz, mokadu bat non jan jakiteko eta herria bisitatzeko gida baten bila. Vicente Dabilaren telefonoa eman didate, baina beste bisita batekin zegoen eta pare bat ordura arte ezingo naiz berarekin gelditu. Tripa betetzeko aprobetxatuko dut beraz. Fati tabernara gerturatu naiz eta, Urola Gustagarri izeneko kartela ikusita barrura egin dut birritan pentsatu gabe.

 

fati taberna

 

Arantzazuk atenditu eta esplikatu dit Urola Gustagarri bailarako hainbat tabernek parte hartzen duten proiektu bat dela, bertako garaiko produktuei balioa eman eta bultzatzeko asmoz (oraingoan udaberria, eta horregatik Udaberriko Zaporeak dauka baita izen) pintxo edo jakiak egiten dituztela, gustu eta poltsiko denetan pentsatuz. Eta noski, kaña handi batekin batera “Lumagorria bere kabitxoan” izeneko pintxoa jateari ezin ezetzik esan. Kazola txiki batean, patatekin habia itxura emanda, lumagorriaren hegalak di-da batean irentsi ditut. Xamurrak eta ederrak.

 

pintxo gustagarri

 

Gustatu zait ideia eta proiektu honen barruan dagoen beste taberna bat bilatu nahi izan dut. Mollergi tabernara gerturatu eta “Euskal Kebab” pintxoa jan dut. Izenarekin bat dator produktua, itxura Kebab-arena, baina jatekoa hemengo zaporearekin. Lumagorria, letxuga, tomatea, tipula… dena saltsa berezi batekin bustia: primerakoa!

 

mollergi taberna

 

euskal kebab

  

Indarrak hartuta Vicenterekin elkartzeko eta herria ezagutzeko prest naiz. Elkartu gara eta bere gomendioei jarraituz, Zestoako Gurutzetik hasi dugu bisita.

 

cruz zestoa

 

Apenas hiru minutuan iritsi gara bertara. Gurutze hau XVII. Mendekoa omen da eta itxuraz, Erdi Aroaz geroztik, herri sarrerak markatzeko jartzen ziren horrelako gurutzeak. Leku berezia da bertakoentzat, gurutzearen aurrean egiten baitute zestoarrek danborrada festetan. Gainera historia bitxia dauka, 50. hamarkadan berritu behar izan zuten, oso egoera txarrean baitzegoen, baina igeltsero “iluminatu” batek pentsatu zuen kapitela alderantziz jarri ezkero, hobeto geldituko zela eta halaxe utzi zuen, gaur arte. Bira hasi dugu, eta hainbat etxe eta monumentu ikusi ditugu.

 

casa licenciado

 

pio baroja casa

  

Pio Baroja etxea”, herriko mediku izan zenean bizi izan zen etxea; jaietan zezen plaza bihurtzen den herriko plaza, zabala bezain xarmagarria (bertatik ikus daitezkeen bistak edifizio gainetatik ederrak dira), bertan grabatu zuten “Arriya” filma eta “Torilak” bezala ezaguna den edifizioa dago, 1767an propio zezenketak ikusteko Ignazio Iberok diseinatu zuena;

 

zestoa pueblo

 

Udaletxea, itxuraz Gipuzkoak udaletxe moduan daukan edifiziorik zaharrena, normalean Euskal Herrian hariztietan elkartzen baitziren herrian gertatzen zirenak eztabaidatzeko, baina Zestoan 1601an egin zuten etxe hau lan horietarako;agian herrian dagoen etxerik zaharrena den “Lizarritz baserria”, jada 1469ko dokumentuetan agertzen dena, nahiz eta gaur egungo itxura XVIII. Mendean hartu zuen;

 

lizarritz baserria

  

Torrea etxea”, udalaren enkarguz Gipuzkoako Batzar Nagusietako ibiltariak etortzen zirenean ostatu moduan funtziona zezan eraiki zena; edota sute arriskua saihesteko etxeetatik aparte eraiki zen Andre Maria Jaiotzaren eliza.

 

torrea etxea iglesia zestoa

 

Gauza asko denbora gutxian, leher eginda utzi nautena, baina herri honen historiaz gozatzeko aukera eman didatena. Banoa etxera, nire apunte liburuxka ondo beteta. Lo egiteko arazorik edukiko ez dudala uste dut, Pedro Picapiedra naizela amestuko ote dut??

 

mano inaki sare

 

Agur esan aurretik eskerrak eman nahi nizkioke turismo bulegoko Nereari, Ekainberriko Jon eta Aintzaneri, esperientzia paregabea bizitzeko aukera eman didatela eta, nola ez, Vicente Davilari (626 036 990 edo E-mail hau spam roboten kontra babestuta dago. JavaScript aktibatuta izatea behar duzu hau ikusteko.) Zestoako txoko bitxi eta interesgarrienak erakusteagatik.

 

 

 

Iñaki Sare

 

  

 

 

FaLang translation system by Faboba